Podzielność uwagi a koncentracja

Koncentracja uwagi, czyli umiejętność skupienia się na wybranych informacjach. jest procesem selekcji i redukcji informacji, które odbieramy z otoczenia. Przyjęcie informacji ważnych a odrzucenie zbędnych dokonuje się już na wczesnych etapach ich przetwarzania.

Redukcja i selekcja są niezbędne ze względu na to, że pole naszej uwagi jest dużo większe niż pole naszej świadomości. Mówiąc wprost: odbieramy więcej informacji niż jesteśmy w stanie zauważyć.

W takim natłoku bodźców udaje się nam jednak wykonywać określone czynności. Niektóre z nich zachodzą automatycznie, nad innymi utrzymujemy świadomą kontrolę, np. prowadzimy samochód i rozmawiamy z pasażerem, gotujemy i słuchamy radia, słuchamy wykładu i robimy notatki. Potocznie proces ten nazywamy podzielnością uwagi. Jest ona możliwa dzięki temu, że wiele czynności potrafimy wykonywać automatycznie i nie wymaga od nas wysiłku poznawczego.

Automatyzowanie czynności jest o tyle ważne, że dzięki niemu możemy poświęcić uwagę rzeczom trudniejszym lub takim, których dopiero się uczymy i na których musimy się skoncentrować. „Podzielność uwagi” nie jest wskazana gdy mamy do czynienia z rzeczami o podwyższonym stopniu trudności – często nowymi dla nas oraz takimi, które wymagają dużej precyzji. Wtedy nasz umysł skupia się tylko na tych informacjach, które dotyczą aktualnie wykonywanego zadania i pomija wszelkie inne, zbędne w takim przypadku, bodźce.

Podział na czynności automatyczne i kontrolowane jest płynny. Niektóre wykonujemy półautomatycznie – półświadomie, np. kierowca może zdać sobie sprawę z kolejności ruchów potrzebnych do redukcji biegów, chociaż zwykle nie jest mu to potrzebne. Zdarza się również, że takie wtórne uświadomienie może przysporzyć wielu problemów – na przykład komuś, kto próbuje wytłumaczyć innym, jak należy wykonać czynności, które sam dawno już opanował.